%%stretchlast 1


%%musicspace 0
%%composerspace 0
%%titlespace 0

sub
%%composerfont Times-Oblique 12
%%vocalfont Times-Roman 12
%%annotationfont Times-Roman 12
%%gchordfont Times-Roman 12

%%setfont-1 Times-Roman 14

%%setfont-3 Times-Oblique 12 
%%setfont-4 Times-Bold 14
%%setfont-5 Times-Bold 16
%%setfont-9 ScaleDegreesTimes-Roman 14

 

 

Chapter 38 Special chord connection via mediant relations

Ook nu, spelen gemeenschappelijke tonen (common tones) een belangrijke rol bij het verbinden van samenklanken waarvan de grondtonen een terts van elkaar verwijderd zijn. Deze samenklanken hebben dan een mediant relatie. Essentieel aan medianten is hun contrasterende klankkwaliteit, wat vooral het geval is bij chromatische medianten.

Een chromatische mediant relatie heeft 4 kenmerken:

  1. binnen een verwijde tonaliteit
  2. de grondtonen hebben een intervalrelatie van een grote of een kleine terts
  3. 1 gemeenschappelijke toon
  4. of allebeid majeur of allebei mineur

Voorbeelden:

 

X:1
T:C major
M:none
L:1/16
K:C clef=treble
"1"[A,^CE]16 [=CEG]16 [_EG_B]16 | "2"[_A,C_E]16 [C=EG]16 [E^GB]16 | "3"[_B,_DF]16 [=DFA]16 [F_Ac]16 | "4"[^CE^G]16 [E=GB]16 [G_Bd]16 |"5"[D^FA]16 [=FAc]16 [A^ce]16 
w: 'VI' I 'III' 'VI' I 'III' 'VII' II 'IV' 'I' III 'V' 'II' IV 'VI'

 

...en vice versa...

In mineur hetzelfde verhaal...

 

2. Chromatische medianten als versiering

Chromatische medianten zijn een krachtig hulpmiddel in het omspelen van een centrale klank:

 

X:1
%T:title
C:Tchaikovsky, Chant sans paroles, op. 2, no. 3
M:3/4
L:1/16
V:1 clef=treble
V:2 clef=bass
V:3 clef=bass
%%staves {1 (2 3)}
K:F
V:1
z8/4 [A,CF]8/4z8/4[A,CF]8/4z8/4[_A,_DF]8/4 | z8/4 [=A,CF]8/4z8/4[A,CF]8/4z8/4[_A,_DF]8/4 | z8/4 [=A,CF]8/4z8/4[B,_DG]8/4z8/4[CFA]8/4 ||
V:2 
F,4 _E,4 {//E,}_D,C,D,=E, | F,4 _E,4 {//E,}_D,C,D,=E, | F,4 E,4 _E,4 ||
V:3 
F,,48/4 | F,,48/4 | F,,48/4

 

Hier zie je een afwisseling tussen twee chromatische medianten: F majeur en Db majeur. De laatste is een versiring van de F majeur drieklank. De tonen 6 and 3 in F majeur zijn verlaagd.

In 'Chromatische Medianten' van Myrthe Nijeboer wordt dezelfde techniek gebruikt:

 

X:1
%T:title
%C:composer
M:4/4
L:1/16
V:1 clef=bass
V:2 clef=treble
V:3 clef=bass
%%staves 1 {2 3}
K:C
V:1
z8 G,8 | _A,48/4 z4 | z8 G,8 | _A,48/4 z4 | z8 G,8 | _A,8 _B,8 | C16 | C6 DC B,8 ||
V:2
z8/4 C8/4D8/4G8/4- G8/4C8/4D8/4G8/4 | _A8/4C8/4G8/4C8/4 F8/4GF _E8/4D8/4- | D8/4C8/4D8/4G8/4- G8/4C8/4D8/4G8/4 | _A8/4C8/4_B8/4C8/4 A8/4C8/4 G8/4_EF | G8/4C8/4D8/4G8/4- G8/4C8/4D8/4G8/4 | _A8/4C8/4G8/4C8/4 F8/4GF _E8/4D8/4 |_E6 G,8/4 _A,8/4C8/4E8/4F8/4 | [CD]6 DC [B,D]8 ||
V:3
C,8 G,8 | _A,,8 _E,8 | C,8 G,8 | _A,,8 _E,8 | C,8 G,8 | _A,,8 _E,8 | F,,8/4C,8/4 F,4- F,8 | G,,4 D,4 G,8 ||

 

Op. 12 nr. 14 van de Nederlandse componist Max Vredenburg (1904-1976) geeft een mooi voorbeeld van een ostinato van 2 chromatische medianten:

 

X:1
%T:title
%C:composer
M:none
L:1/16
K:C clef=treble
[D^FA]16 [=FAc]16 || "_inversions used as an ostinato accompaniment figure"[K:clef=bass][A,D^F]16 [=FCA,]16 


X:3
M:4/4
L: 1/16
Q:"Molto espressivo" 1/4=84
V:1 clef=treble
V:2 clef=bass
%%staves {1 2}
K:C 
V:1
"_suave"(d8 c8/4d8/4e8/4c8/4 |  d8 A8) | (d8 (3c4d4_B4 | A16) 
V:2
 !diminuendo(![A,D^F]4  !diminuendo)![A,DF]4 !diminuendo(! [A,C=F]4 !diminuendo)! [A,CF]4 |  "_simile"[A,D^F]4 [A,DF]4 [A,C=F]4 [A,CF]4 | [A,D^F]4 [A,DF]4 [A,C=F]4 [A,CF]4 | [A,D^F]4 [A,DF]4 [A,C=F]4 [A,CF]4

 

 

3. Contrastwerking bij chromatische medianten

Chromatische medianten kunnen een steke contrast functie hebben indien ze op een bijzondere manier worden gebruikt.

'Just' van Radiohead heeft een sequens aan chromatische medianten:

 

X:1
C:Radiohead, Just (harmonic reduction)
M:none
L:1/16
K:C clef=treble
[CGce]16 [_E_B_eg]16 [DAd^f]16 [=Fc=fa]16 ||

 

Bestudeer ook eens de intor van Lithium van Nirvana:

 

X:1
C:Nirvana, Lithium
M:4/4
L:1/4
K:E
%%deco head-sl 0 srep 0 0 0
U:s=!head-sl!
U:n=!stemless!
ns"E5"BnsBns"G\u266F5"BnsB | ns"C\u266F5"BnsBns"A5"BnsB | ns"C\203"BnsBns"D"BnsB | ns"B"BnsBns"D"BnsB

 

 

4. Chromatische mediianten in mineur

In mineur komen chromatische medianten minder vaak voor. Toch vind je soms een mooi voorbeeld zoals in Gollum's lied in 'Lord of the Rings' van Howard Shore. De harmonische reductie van het relevante fragment:

 

X:1
M:none
L:1/16
K:E clef=treble
[G,B,D]16 [B,=DF]16 [C_EG]16 [D^FA]16 [B,^DF]16 [B,=DF]16 
w: Where~once~was~light Now~darkness~falls Where~once~was~love Love~is~no~more Don't~say~good-bye

 

5. Schreef je trap V? Denk dan eens aan zijn chromatische mediant!

De diatonische mediant progressie III-V or V-III heeft chromatische alternatieven.

 

X:1
%T:title
C:Chopin, Prelude, Op. 28, No. 9
M:C
L:1/16
V:1 clef=bass
V:2 clef=bass
V:3 clef=bass
%%staves {(1 2) 3}
K:E
V:1
B,4 B,3B, B,4 B,3B, | =C4  ||
V:2
(3:2:3[E,G,]8/4B,,8/4[E,G,]8/4 (3:2:3[D,F,]8/4B,,8/4[D,F,]8/4 (3:2:3[=D,=G,]8/4B,,8/4[D,G,]8/4 (3:2:3[D,G,]8/4B,,8/4[D,G,]8/4 |(3:2:3=G,8/4=C,8/4G,8/4 ||
V:3
E,,4 B,,,4 =G,,,4 =G,,3=F,, | E,,4 ||
w: I V \203III ** \203VI

 

 

X:1
%T:title
C:Wolf, Biterolf
M:3/2
L:1/16
V:1 clef=bass
V:2 clef=treble
V:3 clef=treble
V:4 clef=bass
%%staves 1 {(2 3) 4}
K:C
V:1
A,48/4 B,4 C8 | B,8 B,8 D,8 | E,16 z8 ||
w:Thü-ring-land, denk' ich an dich
V:2
[Cc]48/4 [_B,B]4 [A,A]8 | [B,A]8 [B,G]8 [DB]8 | [^CA]16 [EG]8 ||
V:3
F16 F8 | x8 x8 x8 | x16 x8 ||
V:4
[C,,F,,C,]16 [C,,F,,C,]8 | [G,,D,]8 [G,,D,]8 [G,,F,]8 | [A,,E,]16 [=C,B,]8 ||
w:I * II** III V7

 

6. Dubbele chromatische medianten

Dubbele chromatische medianten hebben 4 kenmerken

 

  1. binnen verwijde tonaliteit
  2. de grondtonen hebben een intervalrelatie van een grote of een kleine terts
  3. GEEN gemeenschappelijke toon
  4. majeur versus mineur drieklanken (of omgekeerd)

Voorbeelden:

 

X:1
T:C major - minor
M:none
L:1/16
K:C clef=treble
[_A,_C_E]16 "C major triad"[=C=EG]16 [_E_G_B]16 || [A,^CE]16 "C minor triad"[=C_EG]16 [=E^GB]16