%%bgcolor white
	%%scale 0.80
	%%measurenb 0
	%%rightmargin 0.8cm
	%%staffsep 1.5cm
	%%pagewidth 21cm
	%%topspace 0cm
	%%leftmargin 0.1cm
	%%topmargin 0cm
	%%botmargin 0.5cm
	%%sysstaffsep 1.0cm
	%%composerspace 0
	%%staffscale 1.5
	


%abc-2.2
%%writefields Q false


%%beginps
/caret{2 copy M -2 8 RM 2 3 RL 2 -3 RL stroke
        /Helvetica 8 selectfont M -2 1 RM show}!
%%endps
%%deco c1 3 caret 10 3 3 1
%%deco c2 3 caret 10 3 3 2
%%deco c3 3 caret 10 3 3 3
%%deco c4 3 caret 10 3 3 4
%%deco c5 3 caret 10 3 3 5
%%deco c6 3 caret 10 3 3 6
%%deco c7 3 caret 10 3 3 7
%%deco c8 3 caret 10 3 3 8

%------------------------------------
%horizontal bracket
%------------------------------------
%%beginps
 /h_brackets_z { 
 moveto -6 3 rmoveto 
 gsave 
 2 2 rmoveto 
 0 -4 rlineto 
 12 add 0 rlineto 
 0 4 rlineto 
 stroke 
 grestore 
 } def 
%%endps
%%deco h_br( 7 - 10 0 0 
%%deco h_br) 7 h_brackets_z 20 0 0

%%titleleft 1
%%musicspace 0
%%composerspace 0
%%stretchlast 1
%%staffsep 66pt
%%vocalspace 18

%%titlefont Times-Bold 16
%%vocalfont Times 14
%%measurefont Times-Italic 12
%%annotationfont Times 8

 

Mineur-elementen in majeur: Moll-dur

Bij Moll-Dur wordt veelal de verlaging van de 6e toon in majeur bedoeld. De meest voorkomende vorm van vermenging is het optreden van de kleine sext uit de mineurtoonsoort in een majeur-omgeving (dus in C groot, toon As). Deze verlaagde toon heeft een sterke dalende leidtoonwerking naar de dominant. Historisch bezien bleef dit 'leentjebuur'-spelen aanvankelijk beperkt tot een enkele toon (i.c. de sext), later werden hele akkoorden in het spel betrokken. In Barok-muziek wordt Moll-dur het meest toegepast in VII7, dat daardoor een verminderd 7-akkoord wordt. De alteratie van de staat bekend als Moll-dur (md) en kan in verschillende akkoorden voorkomen:

  • VIImd
    De verminderde drieklank op VII (bv. b-d-f) wordt nu een grote drieklank (bes-d-f)
  • IVmd en IImd
    Zeer typerend voor de Romantiek (ca.1800-1900) was de toepassing van de moll-dur sext in de subdominant-trappen; het gaf blijkbaar een wat 'gevoelige', melancholieke kleur. Vergelijk de normale plagale cadens IV - I maar eens met IVmd - I, of het cliché IV - IVmd - I. Een mooi voorbeeld: het slot van Chopins Nocturne op. 32 no. 2 in As-dur (uitgave Paris : Chez Maurice Schlesinger, [1837])

     

     

    %%stretchlast 1
X:1
T: 
M:C|
L:1/8
%%MIDI program 79
Q:1/1=72
V:1 clef=treble
V:2 clef=bass
%%staves {(1 2 3) 4}
K:Ab
%%annotationfont Times 14
V:1
[EAc]4 A3 B | [EAc]8 |]
V:2
x4 F2 _F2 | x8 |]
V:3
C4 D4 | C8 |]
V:4
[A,,E,A,]4 [D,A,]4 |[A,,E,A,]8 |]

     

     

    Alhoewel de oorzaak van dit gebruik dus niet in een grotere dissonantie en een daarmee gepaard gaande grotere oplossingstendens gezocht moet worden, blijft de moll-dur sext ook hier de dalende leidtoon voor de dominanttoon.

  • VImd
    Indien de moll-dur sext als grondtoon voor een akkoord wordt gebruikt, wordt ook hier de kwint van het akkoord (de derde toon van de toonsoort) 'aangepast', d.w.z. verlaagd, zodat het gehele akkoord VI uit mineur wordt gebruikt.
    Dus: in C-majeur is VImd as - c - es en niet as - c - e.
  • IIImd en VIInm.md
    Ook hier gaat de vermenging van majeur met mineur veel verder dan de verwisseling van een enkele toon: essentiële eigenschappen van majeur (nl. de grote terts en de leidtoon-septiem) worden ingeruild voor de mineur-equivalenten (nl. de kleine terts en kleine septiem), welke dan als grondtoon van nieuwe akkoorden gaan functioneren.

    Evenals VImd zijn ook IIImd en VIInm.md typisch romantische kleurverschijnselen. Dus: in C-majeur is IIImd Es(maj7) en VIInm.md Bes(7).