%%bgcolor white
%%scale 0.80
%%measurenb 0
%%rightmargin 0.8cm
%%staffsep 1.5cm
%%pagewidth 21cm
%%topspace 0cm
%%leftmargin 0.1cm
%%topmargin 0cm
%%botmargin 0.5cm
%%sysstaffsep 1.0cm
%%composerspace 0
%%staffscale 1.5
%abc-2.2
%%writefields Q false
%%stretchlast 1
%%beginps
/caret{2 copy M -2 8 RM 2 3 RL 2 -3 RL stroke
/Helvetica 8 selectfont M -2 1 RM show}!
%%endps
%%deco c1 3 caret 10 3 3 1
%%deco c2 3 caret 10 3 3 2
%%deco c3 3 caret 10 3 3 3
%%deco c4 3 caret 10 3 3 4
%%deco c5 3 caret 10 3 3 5
%%deco c6 3 caret 10 3 3 6
%%deco c7 3 caret 10 3 3 7
%%deco c8 3 caret 10 3 3 8
Muzikale leestekens
Het is heel gebruikelijk de opbouw van een muziekstuk te vergelijken met die van een betoog of een redevoering.
Woorden vormen zinsdelen, zinsdelen vormen zinnen, zinnen vormen alinea's, alinea's vormen paragrafen en
paragrafen vormen hoofdstukken. Voor muziek kun je eenzelfde opzet maken. Verschillende varianten zijn daarbij
mogelijk. Een variant: tonen vormen motieven, motieven vormen frasen, frasen vormen perioden, perioden vormen
Wat belangrijk is, is het feit dat zinsdelen of zinnen niet altijd even sterk gescheiden zijn: een komma of een
puntkomma heeft een heel andere werking dan een punt of een uitroepteken. Zo kun je ook spreken over muzikale
leestekens. Je kunt een muzikale zin afsluiten met een uitroepteken maar ook met een vraagteken etc.
In tonale muziek is er een aantal harmonische en melodische hulpmiddelen om dit voor elkaar te krijgen.
Hier bespreken we alleen de melodische hulpmiddelen. Een benadering vnauit harmonie kun je lezen onder de sectie Harmonie.
1. Melodische cadensen
Een cadens is een afsluiting. Een melodische cadens is een eenstemmige, stereotype, melodische slotformule.
Typische voorbeelden van een melodische cadens zijn: 1 7 1, 3 2 1, 5 6 7 1. In C majeur:
X:1 T: M:C| L:1/2 K:C clef=treble !c1!c2 !c7!B2 | !c1!c2 || !c3!e2 !c2!d2 | !c1!c2 || !c5!G2 !c6!A2 | !c7!B2 | !c1!c2 ||
Realiseer je goed dat 1 de tonica of grondtoon is, de toon waarop de melodie tot rust komt.
Hieronder een aantal volkliedjes uit Luxemburg waar je de verschillende slotformules (al dan niet gecombineerd) kunt vinden.
%volkslied abcnotation.com % X:80 T: Abends und Morgens %O: Luxemburg %S: Die Luxemburger Volkslieder ?lterer Zeit, Luxemburg 1904 posth.] M: 2/4 L: 1/16 K: G D8/4 | G4 G8/4B8/4 | A4 A8/4c8/4 | B8/4G8/4A8/4F8/4 | G4 z4 | B8/4d8/4d8/4d8/4 | e8/4c8/4c8/4c8/4 | A8/4c8/4c8/4c8/4 | d8/4B8/4B8/4B8/4 | G6B8/4 | A6c8/4 | B8/4G8/4A8/4F8/4 | G6 |] X:52 T: Der Ackermann %O: Luxemburg %S: Die Luxemburger Volkslieder ?lterer Zeit, Luxemburg 1904 posth.] M: 3/4 L: 1/16 K: Gmin G4 | d4 d4 d4 | e4 d4 c4 | d8 c4 | B8 B4 | c8 d4 | e4 d4 c4 | B4 G4 A4 | G8 z4 | c48/4 | B4 A4 G4 | F48/4 - | F8 z4 | c4 B4 c4 | d8 c4 | B4 G4 A4 | G8 z4 |] X:78 T: Adam hatte sieben Sohn %O: Luxemburg %S: Die Luxemburger Volkslieder ?lterer Zeit, Luxemburg 1904 posth.] %N: Ursprungsmelodie der Echternacher Springprozession M: 2/4 L: 1/16 K: Dmaj D3E F8/4G8/4 | A8/4A8/4A8/4z8/4 | B3c d8/4B8/4 | B8/4A8/4A8/4z8/4 | G8/4E8/4F8/4D8/4 | E8/4C8/4D8/4z8/4 | G8/4EGF8/4DF | E8/4C8/4D8/4z8/4 |] X:59 T: De klenge Mennchen %O: Luxemburg %S: Die Luxemburger Volkslieder ?lterer Zeit, Luxemburg 1904 posth.] M: 2/4 L: 1/16 K: Fmaj C8/4 | F8/4G8/4 A8/4B8/4 | c4 c8/4 c8/4 | d8/4d8/4 f8/4d8/4 | c4 z8/4 c8/4 | c8/4B8/4 B8/4B8/4 | A4 A8/4 A8/4 | G8/4G8/4 G8/4G8/4 | F4 z8/4 |] X:60 T: De klenge Mennchen %O: Luxemburg %S: Die Luxemburger Volkslieder ?lterer Zeit, Luxemburg 1904 posth.] %N: 2. unbekanntere? Weise M: 3/4 L: 1/16 K: D D4 | A4 z8/4A8/4A8/4A8/4 | F8 D4 | A8 B4 | A4 z4 D4 | A6 A8/4A8/4A8/4 | F8 D4 | A8 B4 | A4 z4 A4 | d4 d4 d4 | B4 G4 G4 | B4 B8/4c8/4d8/4B8/4 | A4 F4 F4 | G4 E4 A4 | D4 z4 |] X:71 T: D'Fullenhochzeit %O: Luxemburg %S: Die Luxemburger Volkslieder ?lterer Zeit, Luxemburg 1904 posth.] M: 2/4 L: 1/16 K: Gmin d8/4 | d8/4B8/4 c8/4d8/4 | B8/4A8/4 G8/4 d8/4 | d8/4B8/4 c8/4d8/4 | B8/4A8/4 G8/4 B8/4 | A4 D8/4d8/4 | d4 B8/4 d8/4 | e8/4d8/4 c8/4d8/4 | B8/4A8/4 G8/4 |] X:77 %T: Der erste sprach seid wohlgemuth, S. 46 %O: Luxemburg %S: Die Luxemburger Volkslieder ?lterer Zeit, Luxemburg 1904 posth.] M: 4/4 L: 1/16 K: Amaj E4 | A4 G4 A4 B4 | c4 c8/4A8/4 B4 c4 | d8 c4 e4 | B8 z4 E4 | A4 G4 A8/4A8/4 B4 | c4 A4 B4 c4 | d8 c4 e4 | B8 z4 c4 | A4 c4 e4 c4 | B4 c4 d4 B4 | c8 B8 | A4 c4 e4 d4 | c8 B8 | A8 z4 |] X:42 T: Hopp Marjennchen %O: Luxemburg %S: Die Luxemburger Volkslieder ?lterer Zeit, Luxemburg 1904 posth.] M: 3/4 L: 1/16 K: G B4 z4 G4 | G4 F4 G4 | B4 z4 G4 | G4 F4 G4 | A8 A4 | d4 d4 d4 | B48/4 | G8 z4 | B4 z4 G4 | G4 F4 G4 | B4 z4 G4 | G4 F4 G4 | A8 A4 | F4 E4 F4 | G48/4 | G8 z4 |] X:73 T: Op der Het do stet e Bam %O: Luxemburg %S: Die Luxemburger Volkslieder ?lterer Zeit, Luxemburg 1904 posth.] M: 4/4 L: 1/16 K: G G8 G8 | G8 A8 | B4 G4 A4 A4 | B4 G4 A8 | G4 G4 G4 F4 | E4 E4 D4 D4 | G4 G4 A4 A4 | d16- | d4 c4 B8/4A8/4 G4 | A8 G4 z4 |] X:43 T: So reiden de Heren %O: Luxemburg %S: Die Luxemburger Volkslieder ?lterer Zeit, Luxemburg 1904 posth.] M: 2/4 L: 1/16 K: A E8/4 | A4 A8/4c8/4 | A4 A8/4 E8/4 | A8/4A8/4 A8/4c8/4 | A4 A8/4 E8/4 | A4 A8/4c8/4 | A8/4A8/4A8/4 D8/4 | A8/4A8/4 AAAc | A8/4A8/4A8/4 E8/4 | A4 A8/4c8/4 | A8/4A8/4A8/4 E8/4 | A8/4A8/4 A8/4c8/4 | A8/4A8/4 A8/4 |] X:1464 T:Wenn ich ein Voglein war %C:anon. %O:Germany %B:Herders Volksliedern (1778) %Z:Transcribed by Frank Nordberg - http://www.musicaviva.com M:3/4 L:1/16 K:G G4 G4 G4 |B6 A8/4 G4 |B4 B4 B4 |d6 c8/4 B4 | d4 c4 B4 |A8 z4 | A8 G8/4F8/4 | G4 A4 B4 | c8 B8/4A8/4 | B4 c4 d4 |d8/4c8/4 B4 A4 |G8 z4 |] X:66 T: Zu Arel op der Knippchen % %O: Luxemburg %S: Die Luxemburger Volkslieder ?lterer Zeit, Luxemburg 1904 posth.] M: 2/4 L: 1/16 K: Gmaj D4 | G8/4F8/4 G8/4A8/4 | B4 G8/4B8/4 | A8/4G8/4F8/4A8/4 | G4 z8/4 D8/4 | G8/4F8/4 G8/4A8/4 | B4 G8/4B8/4 | A8/4G8/4 F8/4A8/4 | G4 z8/4 Bc | d4 d4 | edcB c8/4AB | c4 c4 | dcBA B8/4 B8/4 | A8/4G8/4 F8/4A8/4 | G4 z8/4 B8/4 | A8/4G8/4 F8/4A8/4 | G4 |]