Homofonie en polyfonie |
|
Meerstemmigheid is typerend voor 'onze westerse muziekcultuur'. We onderscheiden naast monofonie (eenstemmigheid) en heterofonie (primitieve meerstemmigheid) twee vormen: polyfonie en homofonie.
Wat is polyfonie ("veel in klank")? De polyfonie is een compositietechniek, waarbij de zeggingskracht en uitdrukkingswaarde van de melodieën (het "horizontale element") belangrijker is dan die van de samenklanken; in de polyfonie bezitten de verschillende stemmen ritmische en melodische zelfstandigheid, dit in tegenstelling tot de akkoord- of melodiezetting van de homofonie. Kenmerken van polyfonie zijn:
Een Renaissance voorbeeld: 
Wat is homofonie ("gelijk van klank")? In de literatuur bestaat er nogal wat misverstand over wat homofonie is. De homofonie is een compositietechniek, waarbij de zeggingskracht en de uitdrukkingswaarde van de samenklanken (het "verticale element") belangrijker is dan het fraaie verloop van de melodieën. Je zou ook kunnen zeggen dat bij homofonie steeds een enkele stem is die de hoofdrol speelt terrijl de andere een puur begeleidende functie hebben. Twee varianten kun je onderscheiden: VARIANT 1: koraalzetting Enerzijds verstaan we onder homofonie een akkoordzetting, waarbij alle stemmen in ritmisch opzicht gelijk of vrijwel gelijk (homoritmisch) gebouwd zijn. Ze vindt haar meest zuivere toepassing in de koraalzetting. Een Renaissance voorbeeld: 
VARIANT 2: lied met begeleiding Anderzijds verstaan we onder homofonie een melodiezetting, waarbij een melodische hoofdstem (meestal de bovenstem) door akkoorden of door nevenstemmen in harmonisch opzicht ondersteund wordt, dit in tegenstelling tot de ritmische en melodische zelfstandigheid van de stemmen in de polyfonie. Een romantisch voorbeeld: Schubert, Heidenröslein
Let op: Homofonie en polyfonie van alle tijden De algemeen heersende opvatting dat polyfone muziek werd geschreven tot aan de klassieke tijd en daarna niet/nauwelijks meer is niet juist! Zeker met de komst van de monodie rond 1600 heeft het homofone denken aan belangrijkheid gewonnen. Evenwel homofonie werd al toegepast in de middeleeuwse conductus en de dansjes in de Renaissance. De 18e en de 19e eeuw laten ook veel homofone muziek horen zoals in de langzame delen, de menuetten en scherzi in sonate en symfonie. Ook polyfonie klinkt in alle tijden. Denk maar aan het organum, de missen en motetten in de renaissance, de fuga's van Bach, de doorwerkingen van de klassieke en romantische componisten, de atonale werken uit 2e Weense School. Grenzen tussen homofonie en polyfonie Of iets homofoon of polyfoon is, hangt van je gezichtspunt af. Kijk nog eens naar onderstaande voorbeelden die van een homofonie (vb. 1) richting polyfonie (vb3) gaan. Probeer de verschillen tussen de drie voorbeelden in kaart te brengen. 
|
LUISTERLIJST
|