Hulplijnen en afkortingen.

De omvang van de notenbalk kan nog worden uitgebreid door middel van hulplijnen. Hulplijnen kunnen echter het notenbeeld onoverzichtelijk maken. Daarom worden bepaalde afkortingen -octaveringstekens- gebruikt (afkortingen worden ook wel abbreviaturen genoemd).
In het onderstaande voorbeeld zie je dezelfde melodie zowel met hulplijnen als met een octaveringsteken genoteerd.

8^va (een afkorting van ottava) boven de noten betekent: speel deze noten één octaaf hoger dan de notatie aangeeft.

8^{va bassa} boven de noten betekent: speel deze noten één octaaf lager dan de notatie aangeeft.

15^ma (=quindecima) boven de noten betekent: speel deze noten twee octaven hoger dan de notatie aangeeft.