%%stretchlast 1
%%subtitlefont Times 14

 

 

Register (octaafgebied)

Register verwijst naar de 'hoogte' van een of meer tonen (hoog versus laag register). Vergelijk de volgende twee melodieën voor sopraan.

 

X:1
M:4/4
L:1/16
K:C clef=treble
"1"E4 F4 G4 F4 | E16 ||"2"c4 d4 e4 d4 | c16 ||

 

Voorbeeld 1

Om het verschil nauwkeuriger te beschrijven in termen van het ISO-systeem voor registeraanduidingen (ISO = International Organization for Standardization), kunnen we gebruik maken van de 12 octaafgebieden waaruit het pianoklavier is opgebouwd:

Register melodie 1: octaaf 4 (centrale C is referentiepunt)
Register melodie 2: octaaf 5

Vergelijk de volgende twee melodieën voor sopraan en tenor

 

X:1
M:4/4
L:1/16
K:C clef=treble
"1 soprano"E4 F4 G4 F4 | E16 [K:clef=octave=1 treble-8]|| "2: tenor"c4 d4 e4 d4 | c16 ||

 

 

Voorbeeld 2

Register melodie 1: octaaf 4
Register melodie 2: octaaf 4 (!)

Onthoud het register aan de hand van het pianotoetsenbord.

 

X:1
M:none
L:1/16
K:C clef=bass
V:1
C,,0 D,,0 E,,0 F,,0 G,,0 A,,0 B,,0 |C,0 D,0 E,0 F,0 G,0 A,0 B,0 |
w: octaaf~2****** octaaf~3

 

X:1
M:none
L:1/16
K:C clef=treble
V:1
C0 D0 E0 F0 G0 A0 B0 |c0 d0 e0 f0 g0 a0 b0 |c'0 d'0 e'0 f'0 g'0 a'0 b'0 |
w: octaaf~4 ****** octaaf~5 ****** octaaf~6

Voorbeeld 3

Register verandering na noote B (of voor noot C).

 

Onthoud verder 3 dingen over register:

 

  1. het bepaalt klankkleur ofwel timbre (donker versus licht);
  2. register kan compositie elementen 'kleuren (e.g. melodie, sectie)
  3. en dus kan register als een vorm van contrast gebruikt worden.

In meerstemmige muziek kunnen lage en hoge registers gecombineerd worden. Het begin en einde van Debussy's 'Des pas sur la neige' illustreert dat:

 

X:1
%T:title
%C:composer
M:4/4
L:1/16
V:1 clef=treble
V:2 clef=treble
V:2 clef=bass
%%staves {1 (2 3)}
K:C
%%shiftunison 2
V:1
z4 _B8 c8/4d8/4 || [fd'f']16 ||
w: octaaf~4 ** octaaf~5~en~6
V:2
(3:2:2DE8/4-E8/4-E4 (3:2:2DE8/4-E8/4-E4 || x16 ||
V:3
D8 D8 || [A,,,D,,,]16 || 
w: octaaf~4 *octaaf~1

 

Voorbeeld 4

Overweeg altijd wat registerverandering bewerkstelligt. Probeer een antwoord te vinden bij de volgende voorbeelden. Deze voorbeelden categoriseer ik voor het gemak even naar melodische contour.

Type 1: stijgend

 

X:1
%T:title
C:Ravel, Valse noble et sentimentales, movement 6
M:3/4
L:1/16
K:C clef=treble
^G,4 A,4 =G4 | ^G,4 A,4 =A4 |^D4 E4 =d4 | ^F4 G4 e4 |^A4 B4 g4 |^c4 d4 _b4 |^f4 =d'4 g4 | c4 ^D4 B4 ||

 

Voorbeeld 5

Type 2: dalend

 

X:1
%T:title
C:Reger, Suite, op 103a, movement 1
M:C
L:1/16
K:C clef=treble
a4-agfe e8/4^d8/4- dcA^F | =F4- FG8/16F8/16ED D8/4C8/4 {B,8/4C8/4}A,8/4 ||

 

Voorbeeld 6

Type 3: stijgend en dalend

 

X:1
%T:title
C:Tschaikovsky, Concerto, op 35, movement 1
M:C
L:1/16
K:D clef=treble
(3DFA (3:2:2B8/4A (3FAB (3:2:2c8/4d (3Ade (3:2:2^e8/4f (3baf (3dAF | E8/4Gz8/16G8/16 C8/4

 

Voorbeeld 7

Type 4: dalend en stijgend

 

X:1
%T:title
C:Vivaldi, Concerto Grosso, op 3/8, movement 1
M:C
L:1/16
K:C clef=treble
a4 ^g4 a=gfe dcBA | e8/4E8/4 E8/4^F^G A8/4AB c8/4cd | e8/4e8/4 e8/4^f^g a8/4ab c'c'd' | e'8/4E8/4

 

Voorbeeld 8

Type 5: interactie tussen verschillende registers (samengestelde melodiestructuur)

 

X:1
%T:title
C:Wagner, Faust ouverture
M:C|
L:1/16
K:Dm clef=treble
D16 | d16 | _e16 | _E56/4 D8/4 | ^C4 ^c4 =c4 =C4 | =B,8/4

 

Voorbeeld 9

Overbodig te zeggen dat melodieën zonder registerverandering een neutraal karakter hebben:

Type 6: geen interactie tussen verschillende registers

 

X:1
%T:title
C:Bach, Fugue 4, Well Tempered Clavier II, BWV 849
M:4/4
L:1/16
K:C#m clef=bass
C,16 | ^B,,8 E,8 | D,16 | ^C,4 ^D,4 E,8- | E,4 D,8/4C,8/4 D,4 G,4 | C,4 ||

 

Voorbeeld 10

 

3. Register en andere parameters

Het effect van een -algemeen gesproken- hoog of laag register kan versterkt worden door andere parameters, bijv. dynamiek, klankdichtheid, instrumenten, flageoletten door strijkers, overblazen door blazers.